• Roadmap Vlaamse overheid conversie Lambert2008 – Liesbet De Wolf en Piet De Meester (Digitaal Vlaanderen)
• Varia
  • Feedback/bedenkingen rond AWIS
  • Partnerdag
  • OVAM enquête

---

De VVSG GIS vergadering ging deze maand uitzonderlijk door op een maandagmiddag. Ward Van Hal starte de vergadering dan ook met een woordje van begrip dat dit voor sommige collega’s niet ideaal is en dat hij in de toekomst sterker zal vasthouden aan de reeds geplande vergadermomenten, zijnde de laatste vrijdag van de maand.

---

Roadmap Vlaamse overheid conversie Lambert2008 – Liesbet De Wolf en Piet De Meester (Digitaal Vlaanderen)

Tijdens de VVSG GIS-werkgroep gaf Digitaal Vlaanderen een toelichting over de geplande omschakeling van Lambert 72 naar Lambert 2008. De presentatie was een verkorte versie van de sessie die eerder op de Partnerdag werd gegeven.

Vandaag zijn in België nog drie referentiesystemen in gebruik: Lambert 50, Lambert 72 en Lambert 2008. Het is het Nationaal Geografisch Instituut (NGI) dat deze coördinatensystemen definieert en beheert. Lambert 2008 werd ingevoerd als nieuwe standaard om grensoverschrijdende gegevensuitwisseling te vergemakkelijken en beter aan te sluiten bij moderne GNSS-toepassingen. De oudere referentiesystemen worden ondertussen steeds minder ondersteund. De andere gewesten zijn reeds overgeschakeld.

Omdat een wijziging van referentiesysteem een aanzienlijke impact kan hebben op bestaande processen, datasets en toepassingen, kiest Digitaal Vlaanderen voor een gecoördineerde en uniforme aanpak. Hiervoor wordt een stappenplan uitgewerkt dat lokale besturen en andere betrokken organisaties moet ondersteunen bij de omschakeling.

Piet nam ons mee in de technische achtergrond van de conversie. Een vrij technische uiteenzetting, maar wel nuttig om te begrijpen waarom een eenvoudige omzetting van coördinaten niet volstaat.

De kern van het verhaal: Lambert 72 is gebaseerd op lokale referentiegegevens, terwijl Lambert 2008 vertrekt vanuit een globaal referentiesysteem. Die wereldwijde benadering sluit veel beter aan bij moderne GNSS-toepassingen en grensoverschrijdende gegevensuitwisseling. Lambert 72 wordt daardoor steeds meer een verouderd systeem. Niet alleen bevat het een risico op opstapeling van rekenfouten, ook de nood aan vlotte uitwisseling van geografische data over gewest- en landsgrenzen heen wordt steeds groter (Inspire).

Hoewel beide systemen dezelfde locatie beschrijven, liggen de coördinaten ongeveer 500 meter uit elkaar. Bovendien is dat verschil niet overal identiek. Een coördinaat uit Lambert 72 kan dus niet zomaar gekopieerd worden naar Lambert 2008. Daarvoor zijn verschillende transformatie­methodes beschikbaar. De klassieke PVT- en Helmert-transformaties blijken onvoldoende nauwkeurig voor de grootschalige kaarten die in Vlaanderen gebruikt worden.

De aanbevolen methode is NTv2, die een nauwkeurigheid van ongeveer één centimeter haalt. Wie nog verder wil gaan, kan gebruikmaken van cConvert, een tool van het Nationaal Geografisch Instituut (NGI) die millimeternauwkeurigheid haalt. Daar staat wel tegenover dat cConvert enkel binnen België werkt en dus beperkingen heeft aan de landsgrenzen.

Conversteren met software

Een belangrijke waarschuwing: niet elke GIS-software gebruikt automatisch dezelfde conversiemethode.

cConvert is een afzonderlijke tool van het NGI, maar is onder andere geïntegreerd in Pythagoras. Alle GIS software leveranciers bieden een converesiemethode waarbij QGIS, GDAL en ook FME maken gebruik van de open source PROJ-bibliotheek voor hun coördinatentransformaties.

Daarbij is het belangrijk om bewust de juiste rekenmethode te kiezen. De meest nauwkeurige NTv2-transformatie is niet altijd standaard geïnstalleerd. Bovendien loont het om regelmatig te controleren of de correcte parameters nog steeds actief zijn. Bij software-updates of wijzigingen in configuraties kan dat immers ongemerkt veranderen.

De vraag naar nauwkeurigheid moet ook in perspectief geplaatst worden. Er bestaan vandaag nauwelijks datasets in Vlaanderen die een millimeternauwkeurigheid vereisen of zelfs halen. Toch kan een minder nauwkeurige transformatie problemen veroorzaken wanneer datasets later gecombineerd worden. Kleine afwijkingen kunnen leiden tot topologische fouten, snapping-problemen of andere geometrische artefacten. Gelukkig kunnen dergelijke fouten achteraf meestal opgespoord en gecorrigeerd worden met de beschikbare geometrische controle- en opschoningsfuncties.

Een laatste praktische tip: documenteer altijd welke conversiemethode en welke parameters gebruikt werden bij een omzetting. Die informatie opnemen in de metadata lijkt misschien een detail, maar kan later veel vragen en discussies vermijden wanneer datasets opnieuw gebruikt of gecombineerd worden.

Waarop letten bij de migratie naar Lambert 2008?

Naast de technische conversie zelf ging er tijdens de presentatie ook aandacht naar het migratietraject. Daarbij werd benadrukt dat een succesvolle omschakeling veel meer omvat dan het omzetten van coördinaten alleen.

• Een eerste aandachtspunt is de fasering en timing van de migratie. Organisaties moeten bepalen of de omschakeling in één keer gebeurt of gefaseerd wordt uitgevoerd. Daarbij moet rekening gehouden worden met lopende projecten, afhankelijkheden met andere systemen en de beschikbaarheid van interne en externe partners.
• Ook de opslagcapaciteit verdient aandacht. Tijdens de overgangsperiode zullen veel organisaties zowel Lambert 72- als Lambert 2008-geometrieën moeten bewaren. Die tijdelijke verdubbeling van geometrieën kan een aanzienlijke impact hebben op opslag en performantie.
• Een grondige voorbereiding is essentieel. Maak vooraf een inventaris van alle datasets, toepassingen, koppelingen en werkprocessen die door de migratie geraakt worden. Denk daarbij niet alleen aan interne systemen, maar ook aan externe partners waarmee geografische gegevens worden uitgewisseld.
• Verder is het belangrijk om vooraf de verschillende afhankelijkheden in kaart te brengen. Welke toepassingen zijn afhankelijk van andere systemen? Welke partners moeten eerst migreren voordat een eigen omschakeling mogelijk is? Een goed overzicht voorkomt verrassingen tijdens het traject.
• Daarnaast moeten ook de performantie- en opslagvereisten geëvalueerd worden. Sommige toepassingen verwerken grote hoeveelheden geografische data en kunnen gevoeliger zijn voor de impact van een migratie dan andere.
• Tot slot is het zinvol om vooraf te bepalen welke risico’s men bereid is te aanvaarden en welke niet. Daarbij speelt ook de aard van de toepassing een rol. Voor analytische systemen kunnen andere keuzes verantwoord zijn dan voor raadpleegtoepassingen of operationele processen die dagelijks gebruikt worden.

Migratietraject bij Digitaal Vlaanderen

Digitaal Vlaanderen werkt de omschakeling naar Lambert 2008 uit via een gefaseerde aanpak. In totaal zijn er een vijftien bouwstenen die omgezet moeten worden. Het uitgangspunt is om eerst de ontsluiting van data in Lambert 2008 mogelijk te maken, vervolgens de brondata om te zetten en pas op het einde definitief afscheid te nemen van Lambert 72.

• Communicatie en ondersteuning
  • Voor elke bouwsteen wordt een roadmap online gepubliceerd met informatie over de migratie, functionele wijzigingen en de verwachte impact.
  • Er is een online handleiding beschikbaar voor de omzetting naar Lambert 2008: Handleiding conversies Lambert2008
  • Belangrijke releases zullen gecommuniceerd worden via de nieuwsbrief .
  • Het NGI is eigenaar van de transformatie en biedt ondersteuning via een helpdesk.
  • De tool cConvert blijft beschikbaar via het NGI. cConvert – NGI.
  • Het officiële rastergrid is beschikbaar via Geo.be onder de naam MapIndex.

Vragen en opmerkingen:

• Er is vanuit ESRI Belux ook een specifieke handleiding voor de conversie met ArcGIS Pro
  • Om de NTv2-rasters te kunnen gebruiken in ArcGIS moet je wel eerst de “ArcGIS Coordinate Systems Data” module installeren
• De bestandsnamen in download wijzigt niet, enkel de naam van het zippakket.
• De cijfers na de komma (3e digit, mm-niveau) kunnen verschillen op basis van het programma en de library die je kiest. De beste software om de omzet te doen voor je organisatie is de software dat je hebt en kent. Vlaanderen geeft geen “preferred solution”.
• DSI: moet elke gemeente zijn plannen herprojecteren of doet DOMG dit voor iedereen? Dit wordt uitgevoerd in Q3 van 2026. Aanlevering van plannen LB72 blijft mogelijk. Huidige aanleveringsmethode blijft van toepassing.
• Suggestie om overzicht te krijgen van alle bronnen waarvan de omzetting voltooid is, Ward van Hal neemt dit op.
• Impact op een gemeente: maximale afwijking die werd vastgesteld is 11 mm (bij correcte parameters), aldus iemand met ervaring. Probleem doet zich vooral topologisch voor, maar beperkt. Opmerking: opletten met OVAM-risicolocaties voor nauwkeurigheid.
• Historische GRB’s zullen mee omgezet worden.
• Er is sprake van overschakeling van shapefile naar GeoPackage. Dit komt vanuit departement Omgeving waar dit de standaard wordt. Dit is nog niet overkoepelend voor Digitaal Vlaanderen; er is nog geen concrete planning, maar het wordt wel al geopperd.

Oproep tot het delen van een specifiek plan van aanpak binnen gemeentes of organisaties:

• WVI: men denkt eraan om een grote kuis te houden in alle databronnen. Eerste denkpiste: voor data die van Vlaanderen gedownload wordt, de overgang synchroniseren met Vlaanderen.
• Veel gemeenten volgen softwareleveranciers en kijken naar timing en aanpak van de Vlaamse overschakeling. Ward vraagt na of zij hun roadmap kunnen delen.

---

AWIS – betrokkenheid van gemeenten:

• AWIS heeft de ambitie om centrale bron te worden voor alle rioleringsgegevens (AWIS 2.0).
• In gemeenten ligt dit vaak bij intercommunales of organisaties zoals De Watergroep; andere gemeenten doen beheer maar besteden digitaal beheer uit.
• Binnenkort worden beslissingen genomen over scope en opzet van AWIS, en hoe steden en gemeenten kunnen voldoen aan eventuele verplichting om data in te brengen.
• Voor de beperkte groep gemeenten die dit nog zelf doen, komt VVSG tussen.
• Quinten Dhaenens (Leuven) heeft contact met Erwin Van Den Dries (VMM); geen vragen voor VVSG GIS-groep.
• Stefan Morel werkte vroeger met GeoIT-software; dat werd minder ondersteund. Nu zit het in een filegeodatabase in ArcGIS en wordt intern beheerd.
• Het is moeilijk om een eigen data-extract te krijgen; afspraken moeten gevolgd worden.
• AWIS stelt meerdere mijlpalen; er is flexibiliteit, maar ook hoge druk op digitale beheerders.
• Er is bezorgdheid over mogelijke verlies van subsidies bij niet voldoen aan verwachtingen.

---

Appreciatie partnerdag:

• Bart Boute vond het zinvol. Communicatie leek vooral tussen Digitaal Vlaanderen en andere departementen, minder richting gemeenten, maar toch interessant.
• Als je maar één dag kan deelnemen, is het zeker de moeite. Meer gericht op lokale besturen dan de Trefdag.

---

Overige

• Luc Janssen sloot het project “Gemeentehuis van de toekomst” af en wil later de lessen delen.
  Twee zaken zijn niet gelukt: rooilijnplannen (wordt later aangepakt). Vraag wie hierbij betrokken kan worden. Er wordt ook gekeken naar een groepsaankoop voor 360°-beelden bij de Vlaamse Overheid.
  Vraag om raamcontracten bij VO open te stellen voor steden en gemeenten, intercommunales en provincies.
• Sarah Van de Velde doet een warme oproep om de OVAM-enquête over beheer van risicogronden in te vullen. Evaluatie beheer Risicolocaties
  Evaluatie volgt volgende week, binnen 14 dagen bespreking van de roadmap.
  Inschrijven voor werksessies:  Inschrijving werksessies Beheer Risicolocaties

---

De opname kunt u hier herbekijken (paswoord vereist)

Alle documenten vind je hier (toegang vragen kan via ward.vanhal@vvsg.be)