Tijdens de recente GISCO-sessie kwamen opnieuw heel wat actuele GIS-thema’s aan bod. De focus lag vooral op de aankomende overstap naar Lambert 2008, nieuwe AI-toepassingen binnen GIS, en enkele belangrijke praktische aandachtspunten rond ArcGIS Pro-licenties.

De overstap naar Lambert 2008 komt eraan

Bart trapte de sessie af met een introductie over de nakende overgang van Lambert 72 naar Lambert 2008 (EPSG 3812). Deze omzetting is meer dan zomaar een wijziging van projectie: zowel de onderliggende ellipsoïde als het datumreferentiesysteem veranderen.

De reden voor deze overstap ligt vooral bij de toenemende nood aan compatibiliteit met moderne satellietpositionering en GNSS-systemen zoals GPS en Galileo.

Een belangrijke boodschap daarbij: on-the-fly herprojectie is geen structurele oplossing. Dit zorgt voor risico’s op afwijkingen, afhankelijkheid van software-instellingen, performantieverlies en verschillen tussen gebruikte libraries.

Voor organisaties zoals WVI betekent dit een aanzienlijke impact. Alleen al binnen WVI gaat het om tienduizenden datasets die gecontroleerd en omgezet moeten worden.

Technische achtergrond vanuit het NGI

Jeffrey Verbeurgt van het Nationaal Geografisch Instituut gaf meer achtergrond bij de technische kant van de omzetting.

Historisch werkte België met een lokaal triangulatienetwerk, maar moderne satellietsystemen werken met globale referentiesystemen zoals WGS84 en ETRS89. De overstap naar Lambert 2008 zorgt ervoor dat onze geografische data beter aansluit bij deze moderne positioneringstechnieken.

Bij de omzetting bestaan belangrijke methodes:

• cConvert (vooral gebruikt bij landmeters)
• NTv2-grid transformatie (standaard binnen GIS-omgevingen)

Een derde naam die je al eens kan zien passeren is de Helmert transformatie. Deze is te laag van nauwkeurigheid maar is de fallback voor GIS software als het NTv2-grid niet aanwezig is. Daarom blijft voor GIS-gebruikers vooral één boodschap belangrijk: controleer altijd of het NTv2-grid effectief aanwezig en actief gebruikt wordt.

Praktische aandachtspunten in GIS-software

Tijdens het hands-on gedeelte werden enkele concrete aandachtspunten gedeeld.

Binnen QGIS is correcte ondersteuning aanwezig vanaf versie 3.40, al bleek versie 3.44.8 momenteel een probleem te hebben door wijzigingen in bestandsnamen. De oplossing hiervoor is tijdelijk terug naar 3.44.7 keren als software versie (is vlot te downloaden van de website van QGIS

Ook binnen FME bleek een belangrijke nuance: De standaard Reprojector transformer gebruikt niet automatisch het NTv2-grid. De PROJReprojector doet dit wel correct. Ook Vlaanderen geeft aan dat deze transformer steeds gebruikt moet worden.

Bij ArcGIS Pro is momenteel nog een extra installatie nodig om NTv2-ondersteuning beschikbaar te maken.

Daarnaast blijft, onafhankelijk van de software, een topology check noodzakelijk bij polygonen om micro-overlaps en slivers te vermijden na omzetting.

De komende periode zal WVI via de blog praktische handleidingen publiceren voor omzetting in verschillende softwarepakketten.

AI verovert steeds sneller het GIS-domein

Dries Van Nieuwenhuise toonde hoe snel AI-tools hun weg vinden naar ruimtelijk ontwerp. Aan bod kwamen toepassingen zoals:
Orthofoto’s omzetten naar gestileerde beelden

Luchtfoto’s automatisch omzetten naar lijntekeningen

Objecten zoals gebouwen, bomen of wegen automatisch isoleren

3D-rendering op basis van puntenwolken

Scenario-ontwikkeling binnen ontwerpend onderzoek (waarbij wel gecontroleerd moet worden of er geen schaalfouten in kruipen!)

Gebruikte tools waren onder andere:

• Google’s Nano Bananna
• ChatGPT
• Adobe Photoshop
• TerraLab plugin binnen QGIS
• SketchUp

De technologie levert indrukwekkende resultaten op, al blijft menselijke controle nodig omdat AI nog regelmatig fouten maakt of elementen “bij fantaseert”. Zeker iets om verder in de gaten te houden!

Wijzigingen in ESRI licenties voor gemeenten

Tot slot gaf Philippe van de provincie West-Vlaanderen toelichting bij wijzigingen in het licentiemodel van Esri Belgium.

Het bestaande “single use”-model wordt afgebouwd en gemeenten moeten overstappen naar het nieuwe Creator User Type.

Belangrijk aandachtspunt voor West-Vlaamse gemeenten:

• Let op meldingen over aflopende licenties
• Neem tijdig contact op met Cevi voor verlenging
• Zonder tijdige actie kunnen bepaalde loketten of toepassingen uitvallen

Controle van de licentie verloopt via:

My Esri Portal

Verder op de agenda

Nog enkele praktische punten die aan bod kwamen:

• WVI volgt de timing van Digitaal Vlaanderenvoor de publicatie van Lambert 2008 datasets
• Een nieuwe onthardingsscan/verhardingskaart kan gemeenten helpen bij data-gedreven onthardingsbeleid
• Volgende GISCO-sessies staan gepland op 10 september en 10 december (de regel is: de eerste donderdag van de maand waarin het seizoen verandert)