Zoals eerder werd aangekondigd in de VVSG GIS en GISCO groepen heeft Digitaal Vlaanderen in 2024 een business case voorbereid om samen met betrokken actoren het Wegenregister grondig te herzien. Daarop volgend zijn in 2025 workshops en focusgroepen doorgegaan om de behoefte duidelijk te krijgen. De presentaties van die werkgroepen staan nog steeds op de confluencepagina’s en zijn wel de moeite om erbij te nemen.

Na die uitgebreide reflectie- en definitiefase zijn dienstenleveranciers deze zomer effectief begonnen met de data-inwinning van de eerste gemeenten. Op 31/08 volgde de eerste communicatie in de nieuwsbrief (<< lees dit eerst!).

Kernwoorden : Multimodaal, routering, en dynamische segmentatie

Het Wegenregister as-is staat al sinds 2014 in productie. Inhoudelijk lag de klemtoon vooral op verharde wegen voor gemotoriseerd verkeer. Fiets- en wandelverbindingen ontbraken veelal, evenals onverharde wegen. In het nieuwe register blijft de focus op alle openbare wegen, ongeacht het eigenaarschap van (het perceel waarop) de weg (gelegen is). Uitzonderlijk aangevuld met private of semi-private wegen (zoals servicewegen, toegang voor hulpdiensten). De meeste echte private wegen (zoals opritten) waren al eerder verwijderd in het eerste register. Multimodaal betekent dat het datamodel wordt uitgebreid en aangepast om verschillende vervoersmodi beter te kunnen beschrijven. Denk daarbij aan fietsverkeer, tragewegen en de verschillende onderdelen van de weg.

Het is ook de bedoeling dat het nieuwe wegenregister kan gebruikt worden voor routering voor de verschillende modi. Dat betekent dat verkeersattributen (zoals éénrichtingsstraten, en andere toegangsbeperkingen) worden meenomen. Dat bezwaart de complexiteit van het datamodel aanzienlijk omdat er zoveel combinaties en uitzonderingen zijn. Bron voor de verkeersattributen is oa. de verkeersborden databank.

Ook nieuw en bron van complexiteit is de techniek van dynamische segmentatie. Dat betekent dat één wegsegment meerdere keren van attributen kan veranderen, vb. van snelheidsregime, zonder dat het lijnstuk wordt opgesplitst. Zeg maar een geavanceerd GIS-object.

Deze nieuwe kenmerken zorgen ervoor dat het eenvoudig beheer met LARA verleden tijd is. Er worden wel nieuwe functionaliteiten voorzien om met de complexiteit om te gaan, maar men kiest ook voor méér centraal beheer van het Wegenregister dan tot nu toe het geval was.

Anderzijds worden wel een aantal van de bestaande attributen vereenvoudigd. En wordt de wegverbinding verwijderd als GRB object. Er wordt een historiek van gearchiveerde wegsegmenten en knooppunten bijgehouden.

Voorbeelden Oostende en Gent – klik op de afbeeldingen om ze te vergroten

Uitrol is begonnen

De uitrol van het nieuwe register gebeurt geleidelijk. De reden daarvoor is eenvoudig: eerst moet de uitgebreide data ingewonnen worden. Die inwinning loopt van juli 2026 tot begin 2028. Gemeenten worden daarbij één voor één aangepakt.

Dat betekent dat er de komende anderhalf jaar een overgangssituatie ontstaat waarbij niet elke gemeente op hetzelfde moment over de nieuwe gegevens beschikt. Voor gemeenten en GIS-medewerkers betekent dat vooral: een nieuw datamodel, nieuwe diensten en tijdelijk twee versies naast elkaar.

Tijdens de inwinning krijgt elke gemeente één van drie statussen:

• nietGestart: de inwinning is nog niet gestart;
• locked: de inwinning is bezig en het Wegenregister kan tijdelijk niet beheerd worden;
• compleet: de inwinning is afgerond en de gemeente zit volledig in het nieuwe datamodel.

De periode waarin een gemeente de status locked heeft, zou normaal gezien maximaal ongeveer vier maanden duren.

Voor GIS-beheerders is vooral die tweede status belangrijk. Tijdens de inwinning kan de gemeente het Wegenregister namelijk tijdelijk niet bijwerken. Zodra de inwinning afgerond is, gebeurt het beheer via nieuwe API’s. In LARA wordt ervoor gezorgd dat de juiste versie automatisch wordt gebruikt op basis van de status van de gemeente.

Wat betekent dit voor wie de data gebruikt?

Omdat het datamodel verandert, komen er ook nieuwe versies van de raadpleegdiensten. Het gaat onder andere om:

• API’s voor het opvragen van gegevens;
• WMS- en WFS-diensten;
• de OGC API;
• downloadproducten, zoals het Wegenregister in Shape-formaat.

De oude en nieuwe diensten blijven gedurende de overgangsperiode naast elkaar bestaan, naar verwachting tot het einde van de inwinning begin 2028. Maar dat betekent niet dat de oude dienst gedurende die hele periode een volledige kopie van Vlaanderen blijft.

Oude data krijgt gaten

Zodra een gemeente volledig is ingewonnen, verdwijnt die gemeente uit de oude raadpleegdiensten. De oude dienst bevat dan alleen nog gemeenten die nog niet gestart zijn of waarvan de inwinning bezig is.

Er zullen dus geleidelijk gaten in de oude dataset ontstaan. Wie een toepassing heeft die het volledige Vlaamse grondgebied gebruikt, moet daar rekening mee houden.

Voor gebruikers die slechts één of enkele gemeenten nodig hebben, kan het tijdelijk nog zinvol zijn om de oude diensten te blijven gebruiken. Zodra hun gemeente is ingewonnen, wordt overschakelen naar de nieuwe diensten noodzakelijk.

Wie data voor een groot deel van Vlaanderen of voor heel Vlaanderen gebruikt, schakelt best zo snel mogelijk over naar de nieuwe diensten. Anders krijg je een dataset die er op het eerste gezicht nog volledig uitziet, maar waarin stilaan gemeenten ontbreken.

En wat met onze GIS-projecten?

Dit is wellicht het belangrijkste praktische aandachtspunt.

Heb je in QGIS, ArcGIS Pro, FME of een andere toepassing een rechtstreekse koppeling naar het Wegenregister? Dan is het verstandig om die koppelingen tijdig te bekijken.

Denk bijvoorbeeld aan:

• WMS- of WFS-lagen
• FME-workspaces die Wegenregisterdata ophalen;
• scripts die de Wegenregister-API aanspreken;
• lokale downloads of databanken waarin het Wegenregister wordt ingelezen;
• toepassingen die uitgaan van het huidige datamodel of de huidige attribuutnamen.

Een overgang naar een nieuwe API is immers niet alleen een kwestie van een URL vervangen. Het datamodel verandert ook. Daardoor kunnen velden, objecten en relaties anders worden opgebouwd. Wie bijvoorbeeld een FME-workbench heeft die rechtstreeks bepaalde attributen uit het Wegenregister verwacht, doet er dus goed aan om die afhankelijkheden nu al te inventariseren.

Niet alleen een nieuw datamodel, ook nieuwe mogelijkheden

De verandering is natuurlijk niet alleen een technische migratie. Het Multimodale Wegenregister moet meer informatie bevatten die relevant is voor verschillende vervoersmodi. De nieuwe raadpleegdiensten worden daarom inhoudelijk aangepast en waar nodig uitgebreid of geoptimaliseerd. Ook bijkomende visualisaties worden voorzien.

Dat opent op termijn heel wat mogelijkheden voor gemeentelijke GIS-toepassingen. Denk bijvoorbeeld aan analyses rond fietsnetwerken, mobiliteit, verkeersveiligheid of het combineren van verschillende mobiliteitsdata. De vernieuwing sluit ook aan bij de eerdere behoefteanalyse rond het Wegenregister, waarin onder meer de beperkte informatie over fietspaden en rijrichtingen als aandachtspunt naar voren kwam.

Het gemeentelijk wegenregister zal zich moeten enten op het Vlaamse

Wanneer is jouw gemeente aan de beurt?

De inwinning is gestart en wordt gemeente per gemeente uitgevoerd. Sommige gemeenten zullen daardoor al eind 2026 beschikbaar zijn in het nieuwe register, terwijl andere gemeenten pas begin 2028 volgen. De status van een gemeente kan via een API worden opgevraagd. Op de confluence pagina staat een overzicht met de actuele status per gemeente.

Op 12 augustus 2026 stonden bijvoorbeeld Oostrozebeke, Beringen, Bertem, Bonheiden en Leopolsburg in de status locked, terwijl de meeste andere gemeenten in het overzicht nog de status nietGestart hadden.

Bron: Digitaal Vlaanderen Basisregisters, Uitrol van het Multimodaal Wegenregister, bijgewerkt op 12 augustus 2026.

De evolutie van het Wegenregister op onze blog:

Het Wegenregister kwam de voorbije jaren regelmatig aan bod tijdens vergaderingen. De belangrijkste stappen:

• 03/03/2023 – Wegenregister en LARA 2.0: de ambitie van één databank met wegsegmenten, met het Wegenregister als authentieke bron. Gemeenten krijgen een rol in de bijhouding. Lees het verslag
• 28/04/2023 – LARA 2.0: gemeenten kunnen het Wegenregister decentraal beheren via LARA 2.0. Lees het verslag
• 20/10/2023 – Juridische en inhoudelijke vragen: onder meer gemeentewegen op privégrond, trage wegen en de relatie tussen Wegenregister, GRB en atlas der buurtwegen. Lees het verslag
• 08/12/2023 – Datakwaliteit: private wegen en opritten die als weg geregistreerd waren, zorgden voor heel wat meldingen. Lees het verslag
• 2024 – Wegcategorisering en Partnerdag Digitaal Vlaanderen: de vragen rond scope, definities, datakwaliteit en de verantwoordelijkheid voor geometrie en attributen blijven centraal staan. Partnerdag
• 5/12/2025 – Erik Van Den Berghe in de GISCO. Verslag met presentatie
• 16/05/2025 – Multimodaal Wegenregister: de businesscase wordt voorgesteld. Visualisatie, routering, verkeersveiligheid, analyses en fietsverkeer komen als belangrijke toepassingen naar voren. Er wordt gekozen voor het scenario Wegenregister Multimodaliteit. Lees het verslag