Een vijftigtal gemeenten in Vlaanderen heffen al een taks op masten en pylonen. Meer en meer gemeenten “ontdekken” de laatste tijd deze mogelijkheid en vragen hun GIS-coördinator om de masten op hun grondgebied in kaart te brengen. Er bestaan hier echter verschillende bronnen voor, en de ervaring leert dat je ze best allemaal eens met mekaar vergelijkt om een volledig overzicht te krijgen.

Er bestaat geen wettelijke grondslag die het heffen van een taks mogelijk maakt, maar veel gemeenten doen dit zelf al jaren, omwille van de landschapsverstorende en schadelijke gezondheids- en milieueffecten. In een Vlaamse omzendbrief (BB 2007/02 van 9 februari 2007) werd op basis van eerdere rechtspraak aanbevolen om GSM-masten van een dergelijke belasting te ontzien.

Het heffen van dergelijke belasting begint uiteraard met het in kaart brengen van de masten en pylonen die hiervoor in aanmerking komen.

• De hoogspanningsmasten zijn in principe te consulteren via https://webkaart.hoogspanningsnet.com/. De data is door Michel Stuyts (waarvoor dank, nvdr) GIS-gebruiksklaar gemaakt via dit zip-bestand (let op : toestand 2019). Deze bron is echter niet altijd exhaustief voor wat de pylonen betreft.
• Het is daarom noodzakelijk om de objectlaag Knw (kunstwerken) uit het GRB te raadplegen. Filter hier op LBLTYPE ‘hoogspanningsmast / openbare tv-mast’. Verder dan dit type kan er niet gecategoriseerd worden. Of het om een hoogspanningsmast, zendmast of andere gaat, kan je hier dus niet uit afleiden.
• Om helemaal volledig te zijn, check je best zeker ook OpenStreetMap. Filter daarvoor best op de tag power=tower. De eenvoudigste manier om dit te doen is via QGIS-plugin van QuickOSM. Via deze plugin kan je ook zeer snel zoeken binnen een bepaalde gemeente of provincie.
• Op Geopunt stond een oproepbare kaartlaag Zendantennes. Deze vind je nu enkel terug op Datavindplaats, zoek op trefwoord “zendantennes“. Van daaruit kun je de laag toevoegen aan Geopunt, of de services (WMS/WFS) toevoegen aan je desktop ArcGIS/QGIS.
  • Deze laag bevat alle vergunde zendmasten (telecom, maar ook radio).
  • Deze bron bevat de koppeling met de (historiek van) conformiteitsattesten. Daarin staat meestal de hoogte van de mast of installatie vermeld.
• Departement Omgeving biedt dezelfde data ook aan in een kant-en-klaar geoloket Zendantennekaart, met koppeling naar het conformiteitsattesten. In het geoloket is de opsplitsing Actuele situatie en Historiek duidelijk dan in de services
  https://zendantenneskaart.omgeving.vlaanderen.be/ 
• GSM-masten kan je ook raadplegen op http://www.sites.bipt.be/. Deze bevat beduidend minder punten dan de bron op Datavindplaats.

Er wordt ook vaak gewerkt met een minimumhoogte voor het bepalen van de taks, die kan variëren van gemeente tot gemeente (meestal tussen de 15 en de 20 meter). De hoogtes van de pylonen kan je niet altijd afleiden uit de bronnen. Als het gaat om Zendantennes staat de hoogte ten opzichte van het maaiveld vermeld in het conformiteitsattest. Via een mobile mapping-toepassing (meten in de puntenwolk) of via een berekening o.b.v. het DHMVII (methodiek in QGIS) kun je steeds de hoogte bepalen.

Nog een tip uit Deinze (Sam Blok): bepaal een minimumhoogte die hoger is dan de lichtmasten van je lokale voetbalploeg om politiek gevoelige discussies te vermijden…