8/05/2026, Herman Teirlinckgebouw

De aula van Teirlinck zat afgeladen vol voor de jaarlijkse hoogdag voor data- en geo-experten. De rode draad doorheen de dag was : Vlaanderen zet in op samenhang, standaardisatie en hergebruik van data en geo-informatie. Van het Vlaams Data‑integratieplatform (VDIP) tot 3D‑data en de migratie naar Lambert 2008 – de toekomst van het datalandschap krijgt stilaan vorm. Uit het uitgebreide programma-aanbod worden de sessies besproken die ik volgde.

1/ PLENAIRE OPENING: VDIP vandaag, GovOS morgen: bouwen aan één samenhangend dataplatform

Sprekers : Tom Broos, Bruno De Vrieze, Laurens Debackere, Pauline De Wolf, Bart Rosseau

Naar één dataplatform met VDIP als fundament. Waar vroeger vooral sprake was van afzonderlijke oplossingen zoals MAGDA of het GRB, evolueert Vlaanderen nu naar een geïntegreerd ecosysteem binnen het toekomstige Government OS.

Het Vlaams Data‑integratieplatform (VDIP) speelt hierin een centrale rol. De focus ligt op:

• herbruikbare componenten
• gestandaardiseerde API’s (REST)
• semantische interoperabiliteit (via OSLO)

Een opvallende uitspraak bleef hangen: “Het probleem is niet dat we te weinig dataproducten bouwen, maar dat we ze telkens opnieuw uitvinden.”

Mooi geïllustreerd aan de hand van een ijsbergmodel. Er zit meer onder de waterspiegel dan wat wij aan de oppervlakte kunnen zien. Het belang van data-standaarden (semantiek) kan niet voldoende onderstreept worden. OSLO bevindt zich weliswaar in de diepzee, niet het meest sexy onderwerp, maar wel het fundament van een dataproduct.

Door afspraken, patronen en standaarden centraal te stellen, wil men komen tot een systeem waarin partners meer zelf kunnen doen, sneller kunnen werken en minder maatwerk nodig hebben. Als potentiële partners wordt nu ook meer gekeken buiten de Vlaamse overheid, naar de gemeenten en intermediairen, zoals de provincies en intercommunales.

Een andere quote die regelmatig gebruikt werd is : “Eat your own dogfood, drink your own champagne“. De diepere betekenis van die beeldspraak is echter niet blijven hangen voor de verslaggeving 😉

2/ Een hoogtepunt voor Geopunt: ontdek wat mogelijk is met het hoogteprofiel

Sprekers : Laura d’Heer, productowner Geopunt en Steven Laureys, Agentschap Natuur en Bos

Geopunt.be bevestigt zijn rol als hét centrale geoportaal van Vlaanderen, met maar liefst 1,4 miljoen bezoekers in 2025. Bijna de helft van de websitebezoekers gebruikt Geopunt dagelijks.

Er zijn een aantal functionele verbeteringen. Een van de blikvangers is de tool Hoogteprofiel, terug van lang weggeweest. Hiermee kunnen gebruikers: een traject tekenen, onmiddellijk een doorsnede van het terrein bekijken, inzichten krijgen in microreliëf.

Dat wordt geïllustreerd aan de hand van een concrete case van het Agentschap Natuur en Bos. Geopunt is een onmisbare tool op terrein, vb. voor boswachters en natuurinspecteurs. Er wordt getoond hoe de hoogte-informatie helpt bij het detecteren van illegale ophogingen in kwetsbare gebieden, en het achteraf reconstrueren van kleine afwateringselementen, de zogenaamde “laantjes”. Uiteraard op kosten van de overtreder.

👉 Een wist-je-datje : de knop ‘HULP NODIG ?’ rechtsbovenaan het geoloket leidt je naar een meldingsformulier waarbij de probleemomschrijving vergezeld wordt door een hyperlink naar de kaart waarmee je bezig was, inclusief de locatie en lagen, en annotations worden meegestuurd.

3/ Klaar voor Lambert 2008? Aanpak, roadmap en migratietips

Sprekers : Liesbeth De Wolf, Pieter De Meester, Jef De Pooter

Een van de belangrijkste thema’s van de dag was zonder twijfel de geleidelijke overgang naar de Lambert 2008 projectie. Piet geeft een gesmaakte samenvatting van de probleemstelling en oplossingen.

Het huidige systeem, Lambert 72, is verouderd en sluit onvoldoende aan bij internationale standaarden en GPS‑toepassingen.

Lambert 2008 daarentegen :

• maakt gebruik van geodetische datum ETRS89, het Europese referentiekader
• is in lijn met INSPIRE‑richtlijnen
• is compatibel met GNSS en WGS84

De migratie door Vlaanderen zal gefaseerd gebeuren, met als doel tegen eind 2028 volledig over te schakelen. Hoewel de technische impact volgens de sprekers “beheersbaar” is, vraagt de overgang wel aandacht voor:

• Metadata aanpassen
• Topologie bewaken
• Conversiemethode documenteren

Tijdslijn

• Download toepassing
  • Vanaf najaar 2026 eerste releases in Lb08 in de downloadtoepassing, dat is een ontdubbeling (Lb72 blijft ook beschikbaar)
  • Met uitzondering van de historische rasterbestanden (geotiff’s)
  • ZIP bestand : naamgeving verandert (er wordt resp. Lb72 of Lb08 aan de ZIP-bestandsnaam toegevoegd (de inhoud van de ZIP blijft ongewijzigd)
  • Download API : het end-point zal uitbreid worden
• Geopunt
  • Geopunt is al volledig in Lambert 2008
  • Geen impact voor de gebruikers van de plugins (QGIS en ArcGIS)
• DSI
  • Lambert 2008 vanaf Q3 dit najaar,
  • gekoppeld aan de Geopackage als bestandsformaat

👉 Tip: houd de overgangsperiode zo kort mogelijk, vermijd on‑the‑fly transformaties.

👉 Test: departement Omgeving deed een grootschalig testconversie en kwam tot een maximale afwijking van 11 millimeter.

4/ Van hoogte naar 3D – Nieuwe data in ontwikkeling

Sprekers : Jo Van Valckenborgh en Barbara Bulkens

Het huidige Digitaal Hoogtemodel (DHM II) is 12 jaar oud (2013-2015) en niet meer actueel. De opdracht is gegund voor de opvolger (DHM III) en de inwinning is begonnen. Specificaties:

• In 5 percelen (verschillende aannemers)
• Opnames gedurende 2 winters, vorige keer was dat nog 3 winters
• Inwinning 2026 1 jan – 15 april en 15 nov – 31 dec
• Inwinning 2027 1 jan – 15 april
• Gecombineerd met luchtopname
• Dichtheid Lidar van 20 punten/m² blijft behouden
• Grondgebied Vlaanderen en Brussel erbij
• LAZ-bestanden in Lambert 2008
• Infraroodkanaal

Als afgeleid product wordt er gewerkt aan een 3D‑versie van het GRB (LOD1), met eerste releases vanaf 2026. Hoewel LOD2 voorlopig nog toekomstmuziek is, tonen internationale voorbeelden – zoals Nederland – duidelijk de richting aan. Het afleiden van LOD2 voor de gebouwen wordt nog verder onderzocht.

Een interessante evolutie is het gebruik van hoogtegegevens om wijzigingen aan gebouwen automatisch te detecteren, bijvoorbeeld via vergelijking van orthofoto’s.

5/ De Basiskaart Vlaanderen heruitgevonden

Spreker : Hendrik Van Hemelryck

Na 25 jaar GRB is het tijd voor een grondige update. Met name voor de kartering binnen de wegbaan (openbaar domein) evolueert de Basiskaart Vlaanderen van een lijnen- naar een vlakkenindeling, met

• meer informatie aan gekoppeld (zoals het type verharding).
• Functionele indeling : rijbaan, fietspad, voetpad, parkeervak, verkeersgeleider, wegberm, groenvlak, inrit, water, …

Een proefproject in Wetteren dient als testomgeving.

• De inwinning in Wetteren gebeurde op drie manieren
  • Landmeters
  • Mobile mapping beelden
  • AI op huidige basiskaarten
• De resultaten van dat eerst proof-of-concept worden in 2026 geëvalueerd
• Je kunt de testdata van Wetteren opvragen

6/ Gebouweenheden als sleutel tot betere handhaving en rechtszekerheid

Sprekers : Nora Mouallali – Athumi, Jakob De Bruyne – AJH

De laatste sessie ging over het thema gebouweenheden. Meer bepaald voor toepassing bij :

• handhaving
• vastgoedinformatie (VIP)
• energiecertificaten en woonkwaliteit
  • EPC attesten (VEKA)
  • Onbewoonbaar en ongeschikt (VLOK)
  • Conformiteitsattes CA (VLOK)

Gemeenten spelen hierin een sleutelrol, aangezien zij verantwoordelijk zijn voor de registratie – zelfs van niet‑vergunde of feitelijke situaties.

De praktijk blijkt echter complex:

• hoe ga je om met niet‑geregistreerde gebouweenheden?
• hoe beheer je historiek?

“Moeten we de feitelijke toestand van niet-vergunde gebouweenheden registreren?” De kwestie blijft onbeslecht

De aanwezigen die kwamen voor een antwoord op de pertinente vraag “Moeten we niet-vergunde gebouweenheden registreren, en dus een stuk regulariseren, louter om de databanksystemen te dienen?”, bleven wat op hun honger zitten. Je kon uit de reacties van de deelnemers afleiden – de ene doet het wel, de andere absoluut niet – dat de semantiek van ‘feitelijke toestand’ niet helder is, een spijtige tegenstelling tot de doelstelling geuit tijdens de plenaire opening. Ook over de rechtszekerheid – toch het onderwerp van de sessie – moesten de sprekers het antwoord schuldig blijven. Een boeiend onderwerp, waarover het laatste woord nog niet gesproken is, en dat zeker opvolging vraagt.

Conclusie van de dag

Weer veel bijgeleerd, en veel GIS collega’s ontmoet, dus tot volgend jaar.